GELENEKLERİMİZ

>>> David Akgüç - Ümit Koç

Kilisenin Kutsal Sırları - 1

"İnsan sudan ve Ruh'tan doğmadıkça Tanrı'nın hükümranlığına giremez" (Yuhanna 3:5)

Kutsal kitabın tanımına göre kutsal sırlar, gözle görülemeyen kutsal olgulara işaret etmektedir. Sayıları yedi olan bu sırları uygulamak inancımıza göre her inanlının temel görevidir. Ancak bu sırlar kendi içerisinde zorunlu olanlar (vaftiz, murun, kutsal kurban [kıddas], itiraf) ve zorunlu olmayanlar (kehnütlük [ruhanilik], hasta yağı, evlilik) diye ikiye ayrılır. Kutsal kilise bu sırların kullanışını ise inanlı kişinin somut bir maddenin etkisiyle ruhsal kurtuluşunu kazandığı bir eylem olarak tanımlar. Rab İsa Mesih kutsal sırları, bizlere kutsallık ve sonsuz yaşamı vermek için kiliseye yerleştirmiştir.

Vaftiz edilen kişinin suyla yıkanması

Kutsal sırların uygulanması ve birbirini tamamlaması amacıyla yerine getirilmesi gereken bazı ortak koşullar vardır. Bunları; ruhani, dua, somut madde diye sıralayabiliriz. Ruhaniler sırları gerçekleştirmeleri yani uygulamaları için Rab İsa Mesih'in elçileri aracılığıyla yetkili kılınmıştır. Dua ise ruhaninin herhangi bir sırrı uygularken kutsama sırasında söylemiş olduğu kutsal sözlerdir. Maddeyi tanımlamak gerekirse, yine ruhaninin kutsama sırasında kullandığı bazı öğelerdir (örneğin vaftiz sırasında kullanılan su).

Kutsal sırları başka anlamda da ikiye ayırmak mümkündür. Hayat boyu bir kez uygulanabilenler (vaftiz, murun, kehnütlük [ruhanilik]) ve birden fazla uygulanabilenler (kutsal kurban, tövbe, hasta yağı, evlilik) diye ayırabiliriz.

VAFTİZ: Vaftiz, Rab İsa Mesih'e iman eden kişinin asli günahını yani babamız Adem ile annemiz Havva'nın işlediği günahı silen ve ona ruhsal yönden yeni bir hayat veren kutsal bir eylemdir. İnanlı kişi vaftiz ile kutsanarak hem Allah'a mensup hem de kilisenin bir ferdi olur.

Vaftiz diğer kutsal sırlar arasında en önemli yere sahiptir. Çünkü vaftiz olmayan bir kişinin diğer sırları da alması mümkün değildir. Bu yüzden vaftiz ruhsal kurtuluş için zorunludur. Çünkü vaftiz olmayan insanın asli günahı silinemez ve tanrının melekütüne giremez.

Vaftiz ayini sırasında duaların okunması

Rab İsa Mesih, insan olarak ruh ve bedenden oluştuğumuz için Kutsal Ruh'un bize verdiği ruhsal kurtuluşumuzu sağlayan öğelerin somut nesneler olmasını istemiştir. Bunun üzerine vaftiz de suyun kullanılmasını şart koymuştur. Vaftiz de suyun kullanılmasının sebeplerini ise şöyle sıralayabiliriz; suyun, kirleri temizlemesi gibi vaftiz de bizi günahlardan arındırır. Suyun bedeni yenileme özelliği ve bedene güç verdiği gibi vaftiz de ruhun tüm özelliklerini yaşatır. Su, yaşamın tüm ihtiyaçlarını karşıladığı gibi vaftiz de ruhsal kurtuluş sağlar.

Vaftiz olacak kişinin tövbe etmiş olması bununla beraber Hıristiyanlık'ın esaslarını benimsemesi ve öğrenmesi gerekir. İnanlı kişi vaftiz töreni sırasında ruhani tarafından üzerine okunmuş ve kutsanmış suya üç defa batırılarak kutsal murunla yağlanıp baba oğul ve kutsal ruh adına vaftiz edilir. Vaftiz olacak kişinin ya da ona karivo olacak kişinin aşağıdaki andı okuması gerekir

"Ben (kişinin adı söylenir) şeytanı, gücünü, eylemlerini ve ona tabi olanları inkâr ederim. Rab İsa Mesih'e peygamberlere, elçilere, gerçek öğretmenlere ve onların tanrısal öğretilerine iman eder; baba oğul ve kutsal ruha inanarak vaftiz olurum."

Ancak vaftiz olacak kişinin küçük çocuk olması halinde ise onun yerine 18 yaşını doldurmuş inançlı bir kişinin bu andı okuması gerekir. Bu kişiye karivo denir. İnancımız gereği karivoluk, vaftiz olacak kişi yetişkin ya da çocuk olsa da zorunludur. Vaftiz olacak çocuğu taşıyan karivo çocuğun cinsiyetine göre erkek ya da bayan olur.

Vaftiz esnasında kişi kutsal murun (meyrun) sürülerek kutsanır.

Karivoluğun görevlerini şöyle sıralayabiliriz. Kirvesi olduğu çocuğun tanrının ve kilisenin önünde hayat boyu sorumluluğunu kabullenir ve bu sorumluluğu tıpkı annesi ve babası gibi taşır. Vaftiz olanın adına şeytanı inkâr ettiği ve kutsal üçlüğe imanını belirttiği için ona yoldaş ve şahit olur. Her şeyden önce ona Hıristiyan inancını öğretmekle ve ona tanrısal yolu göstermekle yetkilidir.

Kilisenin kanunlarına göre zorunlu haller dışında baba ve annenin çocuklarına karivoluk yapması yasaklanmıştır. Yine kilisenin kanunlarına göre vaftiz yoluyla karivo olan iki aile arasında evlilik bağı kurmak kesinlikle sakıncalı bulunmuş ve yasaklanmıştır. Bilgin Bar Salibi karivoluğun Vaftizci Yuhanna zamanında bulunduğunu açıklamıştır. Bu yüzdendir ki Vaftizci Yuhanna, Rab İsa Mesih'in ilk karivosu sayılmıştır.

Vaftizin zorunlu ve gerekli olması sebebiyle çocukların küçük yaşta vaftiz edilmesi gereklidir. Özellikle ruhlarının temizlenmesi için ve tanrının melekütüne girebilmeleri için onları bu kutsal sırdan mahrum etmemek lazım. Çünkü çocuklar da tıpkı büyükler gibi asli günahın taşıyıcılarıdır. Bu konuda yine büyük bilgin Bar Salibi'nin belirttiği gibi Hıristiyanlık'ın ilk dönemlerinde olgunluk çağı olarak kabul edilen otuz yaşına kadar vaftiz ettirmeme geleneği vardı. Ancak bu kural birçok sebepten dolayı sakıncalı olması nedeniyle Aziz Athanasius, Baselius ve Grigorius 4. y.y.'da vaftizsiz ölen insanları görünce küçük yaşta vaftiz olunmanın gerekliliğini açıkça vurguladılar ve daha sonraki yıllarda da bu gelenek ortadan kalkmıştır. Bu yüzden bu konuda anne ve babalara büyük görev düşmektedir.

Eski anlaşmaya göre erkek çocukları sekiz günlük iken sünnet ettirilirlerdi. Rab İsa Mesih'te Yahudi geleneğine uygun olarak sekiz günlük iken sünnet edilmişti. Ancak bu durum yalnız erkeklere has bir olay olmasından dolayı Rab İsa Mesih yeni anlaşmayla vaftiz sırrını getirerek hem erkekleri hem kadınları asli günahlarından kurtarmıştır.

Vaftiz bazı nedenlerden dolayı tekrarlanamaz yani hayat boyu yalnız bir kez alınır. Çünkü vaftiz yeniden ruhsal bir doğuştur. Nasıl ki insan bedensel olarak iki kez doğamıyorsa ruhsal olarak da doğamaz. Vaftiz Rab İsa Mesih'in ölümüne ve dirilişine işaret eder. İsa Mesih tekrar ölmeyeceği için inanlı kişi de iki kez ölemez. En önemlisi de vaftiz mührünün yaşam boyu insanı terk etmediği için aynı zamanda silinemez olmasıdır.

Rab İsa Mesih vaftiz sırrını uygulama yetkisini elçilerine vermiştir. Bu yetki daha sonra ruhanilere geçmiştir. Ancak zorunlu hallerde örneğin ruhani bulunmadığı durumlarda ruhani yerine incili şemmasların vaftiz yapma yetkileri vardır. Fakat vaftizleri murun sürülmeden yani Vaftizci Yuhanna'nın günahtan dönme yani tövbe vaftizidir.